Een kantelpunt
Juist omdat die basis zo waardevol is, moeten we alert zijn. Want alles wijst erop dat wat sterk lijkt, niet vanzelf sterk blijft. Zo zegt ruim 40 procent van de Friezen zich matig tot ernstig eenzaam te voelen. Een kwart van onze jongeren ervaart veel stress en onzekerheid over de toekomst. Meer dan de helft van de inwoners heeft overgewicht en één op de drie leeft met een langdurige aandoening.
Ook het verenigingsleven staat onder druk. Steeds meer verenigingen kampen met teruglopende ledenaantallen en hebben moeite om vrijwilligers te vinden. Tegelijkertijd vergrijst Fryslân in hoog tempo, terwijl het aantal geboortes achterblijft. Over vijftien jaar missen we op de Friese arbeidsmarkt een vol Abe Lenstra Stadion aan arbeidskrachten: mensen die nu nog meedoen, maar straks niet meer beschikbaar zijn.
Daarnaast kan een sterke economie niet zonder sterke gemeenschappen, voldoende arbeidskrachten én een aantrekkelijke leefomgeving. Het is nog maar de vraag of jonge gezinnen en talenten zich in de toekomst willen en kunnen blijven vestigen in Fryslân. En wat treffen zij dan aan? Een bruisend verenigingsleven, levendige dorpen en sterke gemeenschappen? Of plekken waar voorzieningen verdwijnen en ontmoeting minder vanzelfsprekend wordt?
Stilstaan bij wat erop het spel staat
Deze signalen zijn geen incidenten. In vrijwel alle Friese gemeenten zien we vergelijkbare patronen. Het is een ontwikkeling die zich geleidelijk voltrekt, maar de gevolgen zijn structureel. En daarmee staan we op een kruispunt. Wat Fryslân sterk maakt, is nog aanwezig. Maar als we dat willen behouden voor de toekomst, zijn nú keuzes nodig.
Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht is dit het moment om stil te staan bij wat er op het spel staat. De besluiten die de komende jaren worden genomen, bepalen hoe Fryslân er over tien of twintig jaar voorstaat.
- Blijven onze dorpen leefbaar en vitaal?
- Hebben onze jongeren hier perspectief én binding?
- Kunnen ouderen gezond en betrokken oud worden?
- Is Fryslân aantrekkelijk voor nieuwe gezinnen en bedrijven?
- En blijven we een samenleving waarin iedereen mee kan doen?
Dat vraagt om keuzes die verder kijken dan één bestuursperiode. Om gerichte investeringen in preventie, sport en bewegen, cultuur en het verenigingsleven. Geen ‘zachte’ uitgaven, maar harde voorwaarden voor brede welvaart, beheersbare zorgkosten, een sterke economie en maatschappelijke veerkracht op de lange termijn.
Een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Deze opgave ligt niet alleen bij de lokale politiek. Een leefbare provincie ontstaat immers niet uitsluitend in raadszalen en stemhokjes, maar net zo goed in het dagelijks leven. De basis van een weerbare samenleving ligt in sociale cohesie: in het elkaar kennen en elkaar weten te vinden wanneer het nodig is. Een gemeenschap waarin die samenhang ontbreekt, raakt ontregeld. Daarom een oproep aan ons allemaal:
- Aan bestuurders: toon bestuurlijke moed en investeer structureel en doelgericht in preventie, gezondheid, het verenigingsleven en een sterke sociale basis.
- Aan bedrijven en organisaties: maak Fryslân aantrekkelijk door te investeren in leefbaarheid, vitaliteit en ruimte voor vrijwilligerswerk.
- Aan inwoners: stel uzelf de vraag wat u, klein of groot, kunt bijdragen aan een inclusieve samenleving waarin iedereen erbij hoort.
Geluk vraagt onderhoud
Fryslân is (nog) gelukkig. Maar geluk is geen vanzelfsprekend bezit. Het vraagt onderhoud, aandacht en gezamenlijke inzet. De gemeenteraadsverkiezingen die voor de deur staan herinneren ons eraan dat politieke keuzes ertoe doen. Maar de toekomst van Fryslân wordt niet alleen bepaald door wie we kiezen. Ze wordt ook bepaald door de keuzes die ieder van ons maakt: laten wij de basis die ons sterk maakt uit onze handen glippen, of bouwen wij samen aan een toekomst waarin gezondheid, verbondenheid en leefbaarheid vanzelfsprekend blijven?
Dit is een collectieve boodschap van organisaties die zich inzetten voor brede welvaart, gezondheid, leefbaarheid, cultuur en verenigingsleven in Fryslân.
Anne Jochum de Vries, directeur Sport Fryslân
Lineke Kleefstra, directeur Publieke Gezondheid
Arjen Droog, directeur Planbureau Fryslân
Douwe Zeldenrust, directeur Keunstwurk
Theo Andreae, directeur Doarpswurk
Ineke Weernink, directeur Divers
